Groot-Brittannië, geboortegrond van het voetbal

Thursday 17 June 2021

Met EK-wedstrijden op Wembley en Hampden Park krijg je deze weken stukjes Britse voetbalgeschiedenis te zien. Meer ontdekken? Lees hier verder.


Luchtfoto van Wembley Stadium, Londen

 Het land waar het moderne voetbal is ontstaan zit vol clubs en musea die het beste laten zien van the beautiful game. Je ziet er een stukje van tijdens het huidige Europees Kampioenschap. Wembley vormt het decor van de halve finales en de finale van het EK (plus verschillende groeps- en knock-outwedstrijden). Nog eens vier andere wedstrijden vinden plaats in Hampden Park, het nationale stadion van Scotland in Glasgow. Plannen om in de toekomst zelf een bezoek te brengen en het Britse voetbalerfgoed te beleven? Hier zijn enkele van de hoogtepunten. 

Ontdek de oorsprong van het voetbal in Groot-Brittannië

Voetbal zoals het tegenwoordig wordt gespeeld gaat terug tot de tweede helft van de jaren 1800, toen men pogingen deed om de vele verschillende spelregels die gebruikt werden te combineren. Eén reglement werd gemaakt door 's werelds oudste club, Sheffield FC, opgericht in 1857, maar het gebruik ervan was niet overal in het land hetzelfde. Dit leidde uiteindelijk tot de oprichting van de Football Association, toen een aantal teams elkaar in 1863 ontmoetten in de Freemasons Tavern in Covent Garden, Londen (nu de Freemasons Arms).

Covent Garden, Londen, Engeland

In de loop van zes bijeenkomsten werden nieuwe regels overeengekomen. Ze vielen niet bij iedereen in de smaak, veel clubs kozen ervoor om in 1871 de Rugby Football Union te vormen. Verschillende kampioenschappen bleven zonder uniforme spelregels doorgaan, maar met de oprichting van de International Football Association Board (IFAB) in 1886 werden 17 basiswetten voor het spel bekrachtigd. Het is een periode die wordt getoond in de Netflix show The English Game, die de klassenkloof belicht die in die tijd in de sport heerste.

Bekijk de opnamelocaties van The English Game 

Ontdek clubs van alle achtergronden

In de begintijd kwamen de teams uit allerlei achtergronden. In het zuiden van Engeland werden veel teams gevormd door hogescholen en kostscholen, zoals Eton en Harrow, terwijl in het noorden voetbal vooral het spel was van de arbeidersklasse, met veel fabrieken en textielbedrijven met eigen teams. Op basis van de nieuwe spelregels richtten 12 clubs uit heel Noord-Engeland en de Midlands in 1888 de voetbalcompetitie op en de sport groeide van daaruit geleidelijk. Op één na doen al die clubs tot op de dag van vandaag nog mee aan de competitie.

Historisch voetbal in de Midlands van Engeland

Onder hen is Aston Villa, gevormd door leden van de Villa Cross Wesleyan Chapel. Sinds 1897 speelt de club haar thuiswedstrijden in Villa Park, dat ooit onderdeel was van een Victoriaans pretpark. Het ligt op het vroegere terrein van Aston Hall, een groots Jacobeaans landhuis met tuinen die dateren uit het midden van de 17de eeuw. Je ziet dit stukje geschiedenis op korte afstand van het stadion, waar je de historie van club hoort bij een rondleiding.

Meer voetbalhistorie in de Midlands zie je bij Molineux, sinds 1889 de thuishaven van de Wolves (Wolverhampton Wanderers), ook een van oprichters van de competitie. Het interactieve museum van het stadion neemt bezoekers mee op een reis door de beginjaren van het moderne voetbal, terwijl rondleidingen door het stadion een blik achter de schermen gunnen op gedenkwaardige momenten uit de geschiedenis van de club. 

Ontdek voetbalerfgoed in Manchester

Stadion Old Trafford, Manchester, Engeland

Andere clubs kunnen hun oorsprong tot op de werkvloer terugvoeren. Manchester United, zoals ze nu bekend zijn, werd in 1878 opgericht door de afdeling rijtuigen en wagens van het depot van de Lancashire and Yorkshire Railway in Newton Heath. Na in 1902 van naam veranderd te zijn verhuisde de club in 1910 naar het huidige Old Trafford stadion en is daar sindsdien gebleven, afgezien van een korte periode in de jaren '40 toen ze door oorlogsschade een terrein moesten delen met hun rivalen, Manchester City. Wie meer wil weten over het erfgoed van de beroemde club kan dat doen tijdens een rondleiding door museum en stadion. Buiten het stadion kunnen bezoekers ook een foto nemen van het United Trinity standbeeld, met Sir Bobby Charlton, George Best en Denis Law, drie personen die er mede voor zorgden dat United in 1968 als eerste Engelse club de Europacup won.

National Football Museum, Manchester, Engeland

Voetbalfans in Manchester kunnen ook een rondleiding krijgen in het Manchester City’s Etihad Stadium van Manchester City, of een interactieve reis door de sport maken in het National Football Museum, dat in het opvallende Urbis gebouw in het centrum van de stad is gevestigd. Je kunt er een strafschoppenserie naspelen en andere interactieve spelletjes doen plus je vergapen aan voetbalmemorabilia, waaronder medailles, replica's van trofeeën en shirts van een reeks beroemde wedstrijden.

Verdiep je in de voetbalrivaliteit van Liverpool

This Is Anfield. Stadion van Liverpool FC

Liverpool kent ook diverse clubs met een rijk voetbalverleden. Everton speelde zijn thuiswedstrijden aanvankelijk in Stanley Park voor ze naar Anfield verhuisden. Een geschil tussen het bestuur van de club en de eigenaar van het terrein dwong de club eind 19e eeuw te verhuizen naar Goodison Park. Daarmee kwam de weg vrij voor de oprichting van Liverpool FC, het huidige thuisteam op Anfield. De twee stadions liggen niet ver van elkaar, sla je ze allebei wilt bekijken, kun je dat prima te doen. Rondleidingen door Goodison Park laten fans meer ontdekken over de blauwe helft van de stad, terwijl The Liverpool FC Story Museum in het roemruchte verleden van de Reds duikt. Bij een stadion tours leer je meer over Liverpool's beroemde volkslied, 'You'll Never Walk Alone' en mag je op bepaalde dagen de kleedkamer bezoeken en het befaamde This Is Anfield bord aanraken (net zoals de spelers voor elke wedstrijd doen).

De verhalen achter Londens grootste voetbalclubs

Voetbalfans op de Millennium Bridge in Londen

Arsenal heeft zijn wortels in het zuiden van de hoofdstad, want het werd in 1886 opgericht als Dial Square, een team van arbeiders uit het Royal Arsenal, een wapenfabriek in Woolwich. De club verhuisde in 1913 naar Highbury, Noord Londen, een terrein waar de club bleef tot ze in 2006 naar de huidige Emirates site verhuisde. 'Behind-the-scenes tours' duiken in de rijke geschiedenis van de club, en er zijn ook 'legend experiences' - rondleidingen door enkele vroegere spelers van de club - om van te genieten.

De Noord-Londense club Tottenham Hotspur werd in de jaren 1880 door een groep schooljongens opgericht, en speelde vanaf 1899 in hun White Hart Lane stadion. Het Tottenham Hotspur Stadion, gebouwd op dezelfde plek, werd in 2019 geopend en omvat de Goal Line Bar, die met 65 meter de langste bar van Europa is! Na van een stadion tour genoten te hebben, kunnen de bezoekers zonder hoogtevrees over de hoofdstad uitkijken op de Dare Skywalk, een kans om het stadion te beklimmen en neer te kijken op het veld beneden. Een soortgelijke rooftop tour  is ook mogelijk in het St James' Park stadion van Newcastle in Noord-Engeland, waar je een panoramisch uitzicht over Tyneside hebt.

Chelsea, een andere Londense topclub, werd in 1905 opgericht in een bovenzaal de Rising Sun pub, die nu de Butcher's Hook heet. In de schaduw van Stamford Bridge, dat in die tijd gebouwd werd, kunnen fans een rondleiding door het stadion en museum van de club krijgen, waarbij je veel bijzondere voorwerpen ziet zoals een Champions League trofee.

Vier het nationale spel

Naast de verschillende clubstadions van de Premier League in heel Groot-Brittannië zijn ook de nationale stadions gastheer van grotere sportevenementen. Het iconische Wembley Stadium, compleet met zijn 133 meter hoge boog, werd in 2007 heropend en kan tot 90.000 fans herbergen, waarmee het de grootste sportlocatie van Groot-Brittannië is. Het verving het vorige stadion met dezelfde naam, dat sinds 1923 op deze plek stond en waar prestigieuze evenementen hadden plaatsgevonden, zoals de wereldbekerfinale van 1966 en de finale van Euro 1996.

Het Hampden Park in Glasgow is een ander stadion met een rijke geschiedenis als gastheer van internationale topsport. Het staat bekend als de thuisbasis van het Schotse voetbal en was het grootste stadion ter wereld toen het in 1903 geopend werd. Hampden is nog altijd houder van het Britse bezoekersrecord, toen in 1937 bijna 150.000 mensen zich naar binnen propten om Schotland tegen Engeland te zien spelen. Hoewel de capaciteit door de modernisering en de invoering van veilige zitplaatsen sterk verminderd is, is Hampden Park nog steeds de thuisbasis van het Scottish Football Museum - een ruimte gewijd aan het documenteren van het voetballende verleden van de natie.

Meer sportieve avonturen

Watersport - Op avontuur in Schotland

Surfen op een grote golf in Schotland
Watersport - Op avontuur in Schotland

De C2C Route - Fietsen van kust naar kust

De C2C route, ook voor het gezin
De C2C Route - Fietsen van kust naar kust

Wandelen langs Hadrian's Wall

Wandelen langs Hadrian's Wall

Recente verhalen

Ken je deze kleine Britse eilanden?

St Mary's Old Beach op de Scilly eilanden
Ken je deze kleine Britse eilanden?

De mooiste plekken aan het water in Schotland

Gekleurde huizen aan het water in Tobermory, Schotland
De mooiste plekken aan het water in Schotland

Activiteiten aan de kust van Engeland

Zeilen op de Norfolk Broads, Engeland
Activiteiten aan de kust van Engeland

Slow travel in de North York Moors

Helmsley Walled Garden, North York Moors, Engeland
Slow travel in de North York Moors

Wist je dat…voetbalfeitjes over Londen

Voetbalfans op de Millennium Bridge in Londen
Wist je dat…voetbalfeitjes over Londen